Make haste!

2005-02-17T04:05:00.000-08:00

Að sjálfsögðu kannaðist ég strax við svissneska vasahnífinn, enda þekktur sem Gubbi hnífur. Þennan forláta hníf hafði ég fengið í fermingargjöf frá ömmu minni sem þá var orðin fjörgömul, en hnífinn hafði hún eignast af slysni þegar hún var um borð í bátnum Sigtryggi FR-122, sem gerði út frá Bolungarvík. Mér þótti auðvitað einkar furðulegt að sjá þennan næstum aldargamla hníf liggja þarna fyrir framan mig í yfirheyrsluherbergi lögreglunnar í Reykjavík, en skrítnara þó fannst mér að sjá nælonsokkinn hennar ömmu. Þann sokk hafði ég geymt í mörg ár, allt síðan amma var jörðuð en í erfðadrykkjunni vildi ég ólmur eignast eitthvað sem amma átti til minningar. Eftir að við systkinin rifumst og slógumst um þrjá hluti sem mamma hafði valið handa okkur til að eiga, kom sokkurinn í minn hlut. Einarína fékk hárbolta úr hárburstanum hennar ömmu og Samúel fékk notaðan bómullarhnoðra sem amma hafði notað til að fjarlæga leifar af stífmeikuðu andlitinu.

Ég gat með engu móti gert mér það í hugarlund af hverju ég hefði átt að gera þessa hluti sem ég var þarna sakaður um. Fyrir utan það sem augljóst var og allir vissu sem þekktu mig; líkamlegt og andlegt óbeit á Alþingi Íslendinga, hræðilegar bernskuminningar í sambandi við jarðhús í Bolungarvík og fullorðinn karlmann, og svo starfaði ég eitt sinn sem vitavörður út í Gróttu. Á þessum tíma fékk ég ekki aðgengi að dagblöðum og sjónvarpi, enda í algjörri einangrun í tukthúsinu á Skólavörðustíg. Seinna las ég þessi blöð og þar voru greinar sem gáfu til kynna ýmsar samsæriskenningar. Sumir vildu meina að ég hefði kveikt í ALþingishúsinu vegna þess að ég var týndur sonur Steingríms J. alþingismanns, en hann vildi ekki gangast við mér.

Eftir 15 daga í einangrun var mér hleypt út, en ég mátti ekki yfirgefa borgina fyrr en réttarhöld væru búin. Þegar ég kom úr klefanum mínum fram á gang tók á móti mér manneskja sem ég hafði ekki séð í langan tíma. Mér brá og ég vissi ekki hvort ég ætti að gráta eða hlæja.

2005-02-15T08:09:00.000-08:00

Aðstæðurnar sem ég var kominn í minntu óneitanlega á vandræðaganginn hjá David í Vanila Sky þegar hann var skyndilega kominn bak við lás og slá, ákærður fyrir morð sem hann kannaðist ekki við. Ég vissi reyndar að ég var ekki grunaður um morð eða líkasmeiðingar af nokkurri gerð heldur var ég sakaður um að hafa kveikt í Alþingishúsinu, fyllt upp í jarðhúsin í Ártúnsbrekkunni og valdið talsverðum skemmdum á Gróttuvita.

Ég sat á grjóthörðum stól, með sígarettu í skjálfandi hendi þegar tveir rannsóknarlögreglumennn gengu inn í yfirheyrsluherbergið. Annar þeirra leit hægt á mig, setti stút á munninn og muldraði eitthvað sem mér var ómögulegt að skilja. Hinn maðurinn, sem var sköllóttur sem billiardkúla, settist klofvega yfir stól um leið og hann stakk upp í sig vindli sem hann tottaði síðan af áfergju.

-"Jón Guðfinnur, hmmm, er það rétt nafn?", spurði sá sköllótti.

-"Jahh, ég hef ekki séð neitt rangt við það hingað til", svaraði ég um hæl en sá samstundis eftir þessum vafasama húmor.

Muldrarinn gaf mér illt auga sem gerði það að verkum að ég ræskti mig og baðst afsökunar. Ég sagðist vera undir miklu álagi og reyndi að koma þeim í skilning um að ég mundi ekkert eftir umræddu kvöldi. Sá sköllótti skellti þá bunka af ljósmyndum á skrifborðið ásamt svissneskum vasahníf, rifnum nælonsokk, þremur tómum sprittglösum og nokkrum kínverjum. Ég teygði mig í eina ljósmynd og fékk andköf þegar ég sá sjálfan mig, berassaðan, berandi eld að runnunum fyrir utan Alþingishúsið . Ég sökk niður í stólinn og réð ekki við tárin sem streymdu niður fölt andlitið. Mig langaði að spyrja svo margra spurninga, eins og t.d. hvaðan þessar myndir kæmu en ég kom ekki upp einu orði.

2005-02-12T03:06:00.000-08:00

112.
Hringir. Hringir. Hringir.
"Neyðarlínan, Jóna get ég aðstoðað?"
"Já ég...".
"Halló?"
"Já ég þarf á aðstoð að halda..."
"Hvert er nafnið ? Hvernig get ég hjálpað?"
"Ég...ó .. ónei... þú verður að flýta þér. ÞÚ VERÐUR AÐ...."
Sónn.

Ég mundi fyrst eftir þessu símtali aftur þegar ég hafði verið í gæsluvarðhaldi í rétt rúmar tvær vikur. Líf mitt hafði tekið algjörum stakkaskiptum, það hafði breyst eins og hendi væri veifað og myndi aldrei verða samt aftur. Dagarnir síðan ég var handtekinn morguninn skrítna höfðu liðið hjá í móðu og enn þann dag í dag á ég erfitt með að hugsa tilbaka. Ég skildi ekki neitt í neinu, á mér dundu stöðugar yfirheyrslur og niðurlæging. Enginn vildi trúa mér og ég vissi ekki einu sinni sjálfur hverju ég átti að trúa. Þetta símtal varð til þess að minningar tengdar þessu kvöldi byrjuðu að rifjast hægt og rólega upp fyrir mér. Sú sálarkvöl sem fylgdi í kjölfarið var mér næstum óbærileg á köflum.

2005-02-11T06:23:00.000-08:00

Ég starði á grifflurnar og reyndi að taka eftir einhverjum ummerkjum sem myndu hjálpa mér við að muna. Það var hins vegar ekkert blóð á þeim að finna né saur eða aðrar tegundir líkamsvessa. Ég fékk mér sæti á græna grjónapungnum og lagði höfuðið í bleyti. Fór ég í vitann í nótt? Eða jarðhúsin? Var ég að tapa glórunni? Í miðjum vangaveltunum hringdi síminn. Gunnar sonur minn, sem staddur var við nám í Danmörku, var hinum megin á línunni og virtist vera mikið niðri fyrir. "Pabbi, ertu búinn að lesa Morgunblaðið?" Ég kváði og minnti hann á að ég væri ekki áskrifandi að slíku ruslriti. Í sömu andrá hringdi dyrabjallan og ég bað Gunnar um að hinkra á línunni stundarkorn. Er ég opnaði dyrnar, blindaðist ég nánast samstundis vegna ótal ljósmyndaskota sem dundu á augasteinum mínum. Það voru á að giska 50 blaða-og fréttamenn samankomnir fyrir utan heimili mitt og allir görguðu ofan í hvern annan. Rauðhærður maður með myndarlega ístru náði athygli minni með því að hrista lyklakippuna góðu fram og tilbaka. "Kannast þú við hana þessa?", spurði hann um leið og hann dróg annað augað í pung. "Hvar fékkstu hana og hvað varstu að gera með hana inn í niðrí Alþingishúsi í nótt?" Það sló þögn á hópinn og allir gláptu á mig og voru augljóslega að bíða eftir svari. "Ééé, éég, "kyngj", ehhh, ég...".

2005-02-11T06:02:00.000-08:00

*****************

Augun opnuðust hægt og rólega. Í fyrstu leið mér vel, en svo fann ég svitadropana leka í augun. Ég reis hægt upp og þreifaði með hægri hendinni í blindni hinum megin í rúminu. Hendin fann ekkert og fyrst átti ég erfitt með að átta mig á aðstæðum. Það var svo sem ekkert furðulegt að finna ekkert á hinni hliðinni í rúminu. Þegar J.Nas átti frí frá dyravörslunni á Prikinu, vaknaði hann oft snemma morguns, jafnvel fyrir sólarupprás, til að fara í gymmið. Samband okkar var búið að vera stirt undanfarnar vikur, og því ekkert óvenjulegt að hann hafði ekki kvatt um morguninn.

Eftir að ég hafði náð áttum stóð ég uppúr rúminu, klæddi mig í frottesloppinn minn og kanínuinniskóna. Ég leit í kringum mig, eins og áttaviltur þó svo að væri búinn að búa þarna í kvartöld. Ég leit í stóra veggspegilinn austan megin í svefnherberginu
sem J.Nas hafði keypt sér í New York þegar við fórum þangað til að vera viðstaddir opnunina á næturklúbbnum Gay-Lord, sem Unnar fyrrverandi kærasti J.Nas var að opna. Ég hugsaði það sama og það sem ég hugsa alltaf þegar ég lít í spegilinn: nú þarf ég að fara í klippingu og losna við þetta síða ljósa fax.

Á þessum tímapunkti gerði ég mér ekki grein fyrir alvöru þess sem hafði gerst um nóttina. Reyndar þegar ég hugsa tilbaka þá vissi ég ekki almennilega hvað hafði gerst; enn einn draumurinn hugsði ég þar sem ég stóð fyrir framan spegilinn og renndi löngum grönnum fingrunum í gegnum þykkt hárið. Mér fannst það jafnvel ekkert óvenjulegt að á höndunum voru prjónagrifflurnar, og þær flæktust í verstu
hárflækjunum. Það liðu góðar 3 mínútur frá því að ég uppgötvaði prjónagrifflurnar þangað til ég sá ljósið. Hafði þetta ekki verið draumur ? og ef þetta hafði verið draumur, af hverju vaknaði ég með prjónagrifflurnar á höndunum? og ef þetta hafði ekki verið draumur, hvað hafði gerst?

2005-02-08T09:26:00.000-08:00

Ég var vart komin yfir Baldursgötuna þegar ég skrúfaði skyndilega niður bílrúðuna og henti lyklakippunni ósjálfrátt út. Skítalyktin var einfaldlega of sterk. Hvers konar manneskja sendir manni lyklakippu í pósti sem hefur greinilega legið í endaþarmi einhvers? Um leið og ég velti þessu fyrir mér stöðvaði ég bílinn og fór út að leita að kippunni. Þykkt snjólagið á götunni kom þó í veg fyrir að ég finndi nokkurn skapaðan hlut. Rökkvið var heldur ekki að bæta ástandið. Ég æpti af pirringi og stappaði niður fótunum af áfergju. Fyrir betur fer fann ég loks eitthvað hart undir hægri fætinum sem reyndist vera kippan. Ég renndi hendinni niður í hægri vasann á leðurbuxunum mínum og tók upp flísatöngina sem ég ferðast iðulega með. Með því að klípa með henni í lyklakippuna tókst mér að koma í veg fyrir beina snertingu við saurinn. Ég setti kippuna loks í gamlan sælgætispoka sem ég gróf upp úr hinum buxnavasanum.

Þega ég var hálfnaður á leið minni út í Gróttu snéri ég við. Mér fannst allt í einu ekki nógu sniðugt að vera að standa í þessu ævintýri, ef svo mætti kalla, upp á eigin spýtur. Ég ákvað að keyra á Prikið þar sem unnusti minn starfaði sem yfirdyravörður. Hann hafði þó nokkra reynslu af undirheimum Reykjavíkur og ég vissi að hann myndi veita mér styrk og mikla öryggistilfinningu.

2005-02-04T08:57:00.000-08:00

Það var að sjálfsögðu sama hvað ég reyndi, bölvuð druslan fór ekki í gang. Á meðan ég stóð fyrir utan utan bílinn og sparkaði af alefli í dekkin að framanverðu í bræðiskasti, taldi ég hversu oft ég hefði þurft að láta draga vesalings bíldrusluna
á verkstæði á árinu. Þegar ég var kominn uppí 56 gafst ég upp og lét mig detta í nýfallna mjöllina í algjöru vonleysi. Þarna lá ég í dágóða stund og hugsaði, lokaði augunum og lét vetrarnæðinginn hríslast um mig. Hugurinn ráfaði um minningar, frá því ég var lítill drengur á Ísafirði og sársaukafullar minningar um andlát aldraðrar ömmu minnar.

Ég veit ekki hversu lengi ég lá þarna á götunni, við hlið bíldruslunnar, en þegar ég rankaði við mér var farið að rökkva. Kuldinn hafði heltekið mig og prjónagrifflurnar mínar voru næstum frosnar við mig. Ég fann til ónotatilfinningar hægra megin í mjöðminni; ég hafði legið á dularfullu lyklakyppunni. Þegar ég settist upp, leit ég á þessa kyppu og ótal spurningar flugu um í huga mínum. Hver átti þessa lykla? Hvað höfðu luktu dyrnar, sem þeir gengu að, að geyma? Hver hafði skilið þá eftir handa mér? Á meðan ég velti þessu fyrir mér kom ég auga á eitthvað skrítið á einum lyklinum. Í fyrstu gat ég með engu móti gert mér grein fyrir því hvað þetta nákvæmlega var, en eftir að hafa starað í dágóðan tíma á lykilinn, sem virtist vera að Gróttuvita, áttaði ég mig. Mér rann kalt vatn milli skinns og hörunds og ég spratt á fætur skelfingu lostinn. Ég settist í snarhasti inn í bilinn, bað hann fallega um að bregðast mér ekki og eins og fyrir kraftaverk datt hann í gang.

Er ég setti í þriðja gír niður Bergstaðastrætið var aðeins ein hugsun sem komst fyrir í kollinum á mér: Nú er að duga eða drepast.

2005-02-04T05:51:00.000-08:00

Þar sem ég er ekki vanur því að dyrabjallan hringi hjá mér snemma morguns, fékk ég smá kvíðahnút í magann. Ég gekk hægum, þungum skrefum í átt að hurðinni og opnaði bréfalúguna lötur hægt. Mér til mikillar undrunar var enginn fyrir utan hurðina. Ég opnaði dyrnar og skimaði eftir hugsanlegum hrekkjusvínum í "gera at"-leik. Það var hins vegar ekki sálu að sjá. Þegar ég var í þann mund að loka hurðinni rak ég augun í hvítt umslag sem nánast hvarf inn í snjóþakkta tröppuna fyrir utan hjá mér. Ég tók það varlega upp og opnaði það með mikilli gát. Ég hafði nefnilega lesið um það í fjölmiðlum hina síðustu daga að það væri talsverð hætta á miltisbrands-póstsendingum. Fyrir betur fer reynist ekkert hvítt duft vera í umslaginu heldur aðeins ein lyklakippa með þremur lyklum á. Hver og einn lykill var áletraður. Á einum stóð: kartöflugeysmluhús, Ártúnsbrekku, á öðrum stóð Gróttuviti og á þeim síðasta hafði verið áletrað: Alþingi, skjalavarsla. Ég hugsaði mig ekki tvisvar um heldur hljóp inn í eldhús, gekk frá rúgbrauðinu inn í skáp og setti mjólkina og ostinn inn í kæli. Síðan henti ég mér í skó og frakka, setti stert í hárið og þaut út í bíl.

2005-02-02T10:14:00.000-08:00

Ég hef aldrei svo ég muni, minnst á samband mitt og Elsu Steinunnar við neina sálu. Enda kannski ekki mikið að segja frá. Í stórum dráttum vorum við félagar allan barnaskólann, en sumarið eftir gaggó kysstumst við í fyrsta skiptið. Það var ekki merkilegur koss, enda má segja að hann hafi verið algjört slys; óharðnaðir unglingar í leit að spennu. Við byrjuðum að vera saman um haustið, þá nýbyrjuð í menntó, og ég skal ekki neita því að ég var mjög skotinn.

Elsa Steinunn sagði mér upp milli jóla og nýárs vegna þeirrar ástæðu, sem ég sé nú að er fullkomlega ásættanleg, að hún væri ekki hrifin af mér. Mikið óskaplega varð ég sár og leiður við þessar fréttir. Já fréttir segi ég því það var Guðrún Margrét, besta vinkona Elsu Steinunnar, sem bar mér tíðindin á hlaupum fyrir utan Austurbæjarbíó. Á þeim tíma taldi ég mér trú um að ástæðan væri að sjálfsögðu sú að Elsu hryllti við mér og að hún fengi útbrot og uppköst við tilhugsunina eina um mig. Í dag er ég þó sáttur við þennan skilnað okkar Elsu Steinunnar, sem í janúar-mánuði eftir þetta atvik lenti í skíðaslysi og fjórbraut sig bæði á læri og á mjöðm. Síðast sá ég Elsu í viðtali við Mannlíf, þá bundin í hjólastól. Hún hafði giftst aðfluttum tælenskum manni sem hafði látist sviplega í monsún rigningum á ferðalagi sínu um heimaslóðirnar. Manninum kynntist hún eftir að hræðilegu ofbeldissambandi hennar við manninn í lögreglubílnum á rauða ljósinu endaði.

Er ég kyngdi síðasta rúgbrauðsbitanum og starði á myndina sem fylgdi minningargreininni, færðist yfir mig saknaðartilfinning. Einhverra hluta vegna fannst mér eins og ég hefði misst góðan vin. Ef ekki hefði verið fyrir dyrabjölluna, sem nú hringdi hávært, hefði ég sennilega getað lesið minningargreinarnar einu sinni enn.

2005-02-02T05:05:00.000-08:00

Það var svo ekki fyrr en í gærmorgun að ég kom auga á þennan mann aftur. Ég sat við litla, kringlótta eldhúsborðið mitt og var að fletta Morgunblaðinu, sem ég hafði stolið af feitu kellingunni á hæðinni fyrir ofan mig. Þegar ég var við það að bíta í rúgbrauðssneiðina mína rak ég augun í litla minningargrein. Það var í rauninni algjör tilvjun að ég sá hana því venjulega les ég ekki minningargreinar og reyni meira að segja að fletta í gegnum þær með lokuð augun. Það var greinilegt að þarna var á ferðinni maðurinn sem ég hafði leitað af öll þessi ár. Hann var reyndar kominn með góðan skalla en vartan á nefinu var enn á sama stað. Svona vörtur sér maður bara einu sinni á lífsleiðinni og það var hún sem tók af allan vafa. Ég las minningargreinina aftur og aftur yfir en það sem kom mér einna helst á óvart í sambandi við upplýsingarnar um manninn var að hann hafði verið giftur gamalli kæustu sem ég hafði átt. Sú stelpa hafi farið illa með mig á sínum tíma og orðið kveikjan að mínu fyrsta þunglyndiskasti.

Fyrsti kapítuli

2005-01-25T06:58:00.000-08:00

Maður sagði eitt sinn við mig að ef maður ætlaði að verða hamingjusamur þyrfti maður þrjá hluti. Ef ég vissi þessa hluti nú í dag væri ég sjálfsagt ekki þynglyndur og í erfiðleikum með skap mitt. Nei sennilega væri ég mjög félagslyndur og myndi án efa spila bridds á hverju mánudagskvöldi með gömlu félögunum, súpa jafnvel á viskíi og reykja einn eða tvo vindil. Ástæðan fyrir því að ég veit ekki þessa þrjá hluti er sá að þessi maður var geðsjúkur og hann gelti þessu að mér þegar ég stóð á gatnamótum Kringlumýrarbrautar og Miklubrautar sumarið góða '72. Lögreglubíll var stopp á ljósum beint fyrir framan mig. Ég varð allt í einu var við eitthvað brölt inní bílnum og eitt andartak náði maður í spennitreyju að opna litla rifu á bílglugganum áður en bíllinn sigldi sína leið. Þetta andartak breytti lífi mínu, því síðan þá hef ég verið að leita að ókunnuga manninum í lögreglubílnum, og það sem meira er: þessum þremur hlutum.